Marinebasis Zeebrugge
Galvanische bescherming
Bescherming
Root server » TechTalk » Marine » Galvanische bescherming
-

-


Een eenvoudige voorstelling van de zuil van Volta
We hebben twee verschillende metalen (zink en koper) en een electroliet.
Het zink heeft een lage electronegativiteit en heeft de neiging zijn electronen te verliezen (oxidatie). De reactie stopt snel, omdat de electronen niet weg kunnen. De electronen veroorzaken een potentiaalverschil ten opzichte van de electroliet, waardoor het zink niet verder aangetast wordt.

De negatieve electrode (de electrode die aangetast wordt)wordt anode genoemd in een generator (batterij).


De electronen gaan van de minpool naar de pluspool
Als de electronen de electrode kunnen verlaten via een geleider, dan stroomt de lading weg en kan de zink anode sneller aangetast worden. Zn2+ ionen lossen op in het electroliet.
Meer achtergrondinformatie
over batterijen

Inleiding: batterijen en electronegativiteit van metalen

Voordat ik het over galvanische bescherming voor schepen heb, moet ik het eerst over batterijen hebben. De eerste batterij was de zuil van Volta, bestaande uit een stapel kleine zink- en koperen schijven, gescheiden door vilt geïmpregneerd met een zoutoplossing. Alle moderne batterijen zijn gebaseerd op dit principe: twee verschillende metalen en een elektrolyt. Het electroliet is nodig om de electrische kring te sluiten, maar ook om de aantasting van de anode mogelijk te maken.

Wanneer de batterij stroom levert (het elektrische circuit is gesloten), oxideren de zinkschijven en lossen ze langzaam op in de elektrolyt. Wanneer de batterij geen stroom levert, voorkomt de negatieve lading die op de elektrode verschijnt oxidatie. Wanneer het circuit gesloten is, kan de lading via de geleider wegvloeien en kan de oxidatie opnieuw beginnen.

De twee diagrammen rechts geven niet exact een Voltaïsche batterij weer (het is in werkelijkheid een stapel elementen), maar de componenten zijn hetzelfde.

Het verschil tussen een normale batterij en een oplaadbare batterij is dat de reactie bij een oplaadbare batterij omkeerbaar is. Bij een normale batterij is opladen niet mogelijk omdat het geoxideerde zink in de oplossing terechtkomt en bij reductie niet goed op de elektrode neerslaat, maar dendrieten vormt die de batterij kortsluiten (de batterij van Volta heeft nog andere nadelen die we hier niet zullen bespreken).

Op de oxidatiereactie op gang te brengen hebben we volgende elementen nodig:

  • twee verschillende metalen die in contact zijn (eventueel via een externe verbinding om de stroom af te voeren, zoals in een batterij)

  • een elektrolyt in contact met de twee metalen
Hoe groter het verschil tussen de metalen, hoe sneller de reactie kan zijn (en zelfs explosief in het geval van zeer reactieve metalen zoals lithium, natrium en kalium). De spanning die kan worden bereikt is ook hoger. Met een zink-koperpaar kan een maximale spanning (open-circuitspanning) van ongeveer 1V worden bereikt. Het minst elektronegatieve metaal wordt aangetast. Hier volgt een beperkte reeks metalen, van het minst elektronegatieve tot het meest elektronegatieve.

Magnesium Mangaan Aluminium Zink Chroom IJzer Koper Nikkel Zilver Tin Kwik Platina Goud Koolstof

Omdat meer elektronegatieve metalen niet worden aangetast, worden ze "edele" metalen genoemd. Bij de ijzer-zinkverbinding wordt het zink aangetast, maar bij de ijzer-nikkelverbinding wordt het ijzer aangetast.

Het aangetaste ijzer verandert in roest (ijzeroxide). Het probleem met ijzer is dat de oxidelaag enorm groeit en loslaat van het ijzer, waardoor een nieuwe laag bloot komt te liggen. Bij de oxidatie van aluminium, chroom en andere metalen vormt zich een oxidelaag die niet groeit. Deze laag blijft aan het metaal vastzitten en beschermt het tegen oxidatie. Daarom dat een laagje nikkel op staal het staal beschermt: nikkel oxideert, maar de oxidelaag is ondoordringbaar en beschemt het onderliggend metaal.

Er is verwarring tussen electropositiviteit en electronegativiteit. Eigenlijk mogen we enkel van electronegativiteit spreken: een metaal is niet "meer electropositief" maar "minder electronegatief". Deze tabel toont enkele elementen met hun electronegativiteit: natrium, magnesium, aluminium, silicium, Fosfor, zwavel, chloor en argon. Argon heeft een volledig gevulde buitenschild en reageert niet.


Staal bestaat uit ijzer en koolstof
Ijzer kan aangetast worden: de hebben een electroliet en een geleider (ijzer en koolstof zijn allebei aanwezig in het staal).

Er ontstaat roest, maar dit vormt geen bescherming voor de onderliggende staallagen, in tegendeel.

Galvanische bescherming van scheepsrompen

Scheepsrompen zijn over het algemeen van staal gemaakt. Maar staal is samengesteld uit ijzer, koolstof en andere legeringsmetalen (we beschouwen koolstof als een metaal vanwege één van zijn eigenschappen: het is geleidend).

We hebben dus alle elementen om een batterij te maken, namelijk

  • twee verschillende metalen
  • in contact met elkaar,
  • ondergedompeld in een elektrolyt (zeewater of brak water).
Zonder een beschermingssysteem zou de romp snel corroderen. Het is hier niet mogelijk om een potentiaalverschil te meten, omdat het ijzer en de koolstof in het staal gemengd zijn.

In een batterij met een ijzeren elektrode en een koolstofelektrode ontstaat een potentiaalverschil, waarbij de ijzeren elektrode negatiever is (dit is de anode), die corrodeert tijdens het ontladen van de batterij.

Een klassieke saline batterij heeft een positieve koolstofpool (dit is de kleine elektrode in het midden) terwijl de negatieve electrode de buitenste zinklaag is. Tijdens het ontladen van de batterij corrodeert het zink. De batterij kan gemakkelijk gaan lekken wanneer er geen zink meer in metaalvorm aanwezig is. Zink-koolstofbatterijen worden hier uitgelegd.

Het eenvoudigste systeem, toegepast in kleine schepen en polyester schepen zoals de oudere mijnenjagers van de Aster-klasse (Eridan in Frankrijk), maakt gebruik van zinkblokken rond de meest corrosiegevoelige delen (aan de achtersteven). Op mijnenjagers beschermen deze blokken de bronzen schroef, die praktisch het enige ondergedompelde metalen onderdeel is.

Voor een goede werking moeten de zinkblokken verbonden zijn met de aarding van het schip (elektrische aarding) en met alle onderdelen die gevoelig zijn voor corrosie (de schroefas in het geval van mijnenjagers). Als de elektrische verbinding tussen de zinkblokken en de aarding van het schip verbroken is, kan een klein potentiaalverschil worden gemeten en werkt de galvanische bescherming niet meer.

Deze zinkblokken corroderen en verdwijnen uiteindelijk. Tijdens het droogdokonderhoud worden ze vervangen. Deze zinkblokken worden ook wel opofferingsanodes genoemd, omdat ze zichzelf in feite opofferen om de andere metalen onderdelen van het schip te beschermen.

Deze galvanische bescherming wordt ook gebruikt bij stalen constructies (offshore constructies zoals boorplatforms, windmolens,...). Om een heel goede bescherming te hebben gebruikt men een meer electropositief metaal zoals aluminium.

De zinkblokken worden vooral ter hoogte van de propellers geplaatst. Propellers bestaan doorgaans uit brons dat minder electropositief is dan staal, waardoor de corrosie van het staal versneld wordt. De zink anodes blokkeren de werking van de bronzen propellers.

Voor grote schepen is deze bescherming echter onvoldoende en gebruikt men een actieve bescherming. Een dergelijke aktieve bescherming is ook noodzakelijk als de electroliet weinig geleidend is (pijpleidingen in de grond, stalen gebouwen in de industrie,...).

Publicités - Reklame

-