TechTalk
Root server » TechTalk » FAQ bruingoed » 100V professionele geluidssystemen
 
100V geluidssystemen


Bij professionele geluidsinstallaties is het mogelijk om het volume van iedere luidspreker individueel bij te stellen.
Professionele geluidsinstallaties
100V systemen

Wat is het verschil met een gewone installatie?

Bij professionele geluidsinstallaties hebben wij het meestal over een versterker die muziek en spraak doorgeeft aan meerdere luidsprekers (in een horecazaak of winkel). Consumententoestellen zijn berekend om één à twee paar luidsprekers aan te sturen.

Versterkers en luidsprekers moeten op elkaar afgestemd zijn. Op een versterker met uitgangsimpedantie van 8 ohm kunnen er enkel boxen van 8 ohm (of meer) aangesloten worden. Bij luidsprekers van 8 ohm is de aanpassing optimaal, bij hogere waarden wordt de versterker niet optimaal belast.
Meerdere luidsprekers op één versterkeruitgang aansluiten kan een te zware belasting voor de versterker worden als ze in parallel aangesloten worden, een te lichte als ze in serie aangesloten worden. In de praktijk komt het erop neer dat je bijna nooit een perfekte aanpassing kan bekomen als je simultaan meerdere luidsprekers op een uitgang wenst aan te sluiten.

inbouwspeaker met vermogenregeling

100V-systemen

Technici lossen dit probleem op door de luidspreker-uitgang van de versterker in een 100V-systeem uit te voeren. Op de luidsprekers zelf kan je het opgenomen vermogen selecteren, waardoor de belasting optimaal ingesteld kan worden voor één, tien of honderd luidsprekers. Een bijkomend voordeel van deze hoge spanning is dat dunnere luidsprekerkabels gebruikt kunnen worden om éénzelfde vermogen over te brengen. Dit is vergelijkbaar met de hoge spanningslijnen om electrische energie over grote afstanden te vervoeren. Een hogere spanning leidt tot minder verliezen.

70V-systemen

In Amerika gebruikt men eerder 70V systemen in plaats van 100V systemen zoals in Europa. Maar je kan probleemloos een 70V luidspreker aansluiten op een 100V lijn. Je moet enkel rekening houden met twee zaken:
  • Het opgenomen vermogen zal dubbel zijn. Een luidspreker die aangesloten staat als 70V 10W telt eigenlijk als een belasting van 20W op een 100V systeem.
  • De luidspreker zal ook sterker spelen. Men moet ervoor zorgen dat de luidspreker niet overbelast kan worden.

De meeste luidsperkers voor PA gebruik hebben een aanpassingstransfo waar het vermogen ingesteld kan worden. Heeft men een PA luidsprekersysteem met aansluitingen van 20W - 15W - 10W - 5W - 2.5W op 70V, dan mag men de twee hoogste vermogens niet gebruiken op 100V. Aangesloten op 10W werkt de luidspreker alsof ie op 20W zou werken.

Het is natuurlijk ook mogelijk een 70V versterker te gebruiken met 100V luidsprekers: als men het vermogen optelt, dan kan men tot het dubbel vermogen gaan. Bij voorbeeld: versterker 100W 70V: men kan probleemloos 4 luidsprekers van 40W op 100V gebruiken (160W op 100V, 80W op 70V). De luidsprekers zullen wel minder luid spelen en het maximaal aangeduid vermogen van 40W wordt niet gehaald.

Er bestaan netwerken die op hogere spanning werken (140V, 200V en 210V). Deze worden gebruikt in sportstadia, race circuits, en dergelijke meer.

Aangepaste versterkers

De versterkers zijn gemaakt voor continu-bedrijf en op iedere luidspreker kan de volume individueel geregeld worden (bijvoorbeeld voor een stillere hoek in een restaurant). Deze versterkers kunnen uitgerust worden met automatische bronkeuze (omroepsysteem in winkels). U sluit om het even welke geluidsbron aan. Sommige versterkers hebben een ingebouwde multi-tuner, waarbij de uiteindelijke gebruiker de volume en de bronkeuze zelf kan bepalen (dit wordt bijvoorbeeld in hotels en ziekenhuizen toegepast).

Tegenwoordig zal men minder en minder versterkers vinden met een uitgangstransfo. Een uitgangstransfo verbruikt ongeveer 10% van het vermogen en veroorzaakt lichte vervormingen. Moderne transistoren zijn in staat het nodige vermogen te leveren op hoogspanning.

Aangepaste versterkers van Apart

Compander

Een aantal professionele versterkers zijn uitgerust met een compander (compressie-expansie) waardoor sterke passages minder sterk klinken en stillere stukken meer versterkt worden. Daardoor wordt de sfeer in de handelzaak heelwat aangenamer. De bedoeling is niet een super-hoge geluidskwaliteit te bekomen, maar dat spraak goed verstaanbaar is en dat de klanten niet overdonderd worden door de muziek en geen gesprek kunnen voeren. De versterkers zijn uitgerust met een complexe dynamische toonregeling die rekening houdt met de eigenschappen van de gebruikte luidsprekers. Een gewone hifi installatie klinkt schriel en onevenwichtig als die in een winkel of horecazaal gebruikt wordt.

Een geluidssysteem voor de horeca is meestal mono: stereo is niet nuttig omdat de mensen her en der zitten. De versterkers kunnen echter meerkanaals zijn, zodat er verschillend geluidsmatieriaal aangeboden kan worden in verschillende ruimtes.

Bij de beste versterkers kan je de compressie instellen naargelang de bron. Een CD heeft een hogere dynamiek dan een FM-uitzending en moet daarom meer gecomprimeerd worden. De compressie die in onze geluidsversterkers toegepast wordt kan je niet vergelijken met de begrenzing die bijvoorbeeld in cassetterecorders toegepast wordt: compressie werkt geleidelijk, begrenzing is hoorbaar en soms storend (pompend effekt).

De 900-reeks van TOA kan uitgerust worden met ingangsmodules met ingebouwde compander: het zijn de modules M-61F voor ingangen op microfoonniveau en U-61S voor ingangen op line-niveau. Deze laatste module kan geschakeld worden om als algemene compander te werken (aktief voor alle ingangsbronnen). Ik heb een aantal versterkers geplaats in grootwarenhuizen. De aanwezigheid van een compressiemodule maakt een wereld van verschil.

Goedkopere versterkers zijn uitgerust met een limiter of begrenzer die het maximaal vermogen beperkt. In feite zijn alle versterkers uitgerust met een "harde" limiter (rode lijn): éénmaal het maximaal vermogen bereikt gaat de versterker clippen en dit klinkt heel onaangenaam. Door een softe limiter te gebruiken gaat men de vermogenspieken beperken zonder dat dit opvalt (groene of blauwe curve). De limiter begint te werken vanaf bijvoorbeeld 90% van het maximaal vermogen. Het pompend effekt dat geassocieerd wordt met limiters treedt daardoor niet op.

“Mijn hifi-versterker van tweemaal 100W is toch zwaar genoeg om muziek te leveren aan een volledige restaurant?”
Als gevolg van de compressie is het gemiddeld vermogen hoger dan bij een huiskamerinstallatie. In tegenstelling met hifi-versterkers zijn professionele omroepversterkers gebouwd om continu een vermogen van 100W te leveren (50% van het nominaal vermogen). Een hifi-versterker voor thuisgebruik is berekend om continu 35W te leveren.
Op de huiskamer-versterker kan je hoogstens twee paar luidsprekers aansluiten, waardoor je geen evenwichtig geluidsniveau kan bekomen in je handelszaak.

Links to relevant pages - Liens vers d'autres pages au contenu similaire - Links naar gelijkaardige pagina's