Hoofdindex » Pictures » Oorlogsjaren » Electronica
Oorlogsjaren
Electronica in de tweede wereldoorlog
Fotografie

Tijdens de tweede wereldoorlog kende de electronica een enorme vooruitgang.


Vliegtuitdetectie (met microfoon)
De reflektor was geen parabool maar sferisch gevormd. Het was mogelijk de richting van het vliegtuig te bepalen door de microfoon te verplaatsen.

Er werden meerdere luisterstations gebouwd in Engeland tijdens het interbellum, maar de komst van de radar maakte deze systemen achterhaald.


De eerste volgsystemen voor vliegtuigen (accoustisch) tot de echte electronische volgradars


De duitse militaire radiobuizen hadden een metalen bescherming


De invloed van de wetenschap op het verloop van de tweede wereldoorlog

Electronica in de oorlogsjaren

Tijdens de tweede wereldoorlog is de electronica in een stroomversnelling geraakt. Radio-buizen bestonden reeds voor de tweede wereldoorlog, maar hun gebruik was nog beperkt.

Juist voor de invasie van Nederland werden de belangrijkste machines van Philips naar Engeland vervoerd. Deze machines zouden de EF50 buis produceren, de eerste echt moderne buis.

De Nederlanders hadden toe heel veel kennis betreffende de buizentechniek. Een van de problemen waarmee Plilips geconfronteerd was, was de vroegtijdige vermindering van de buiseigenshappen (cathode vergiftiging). Men ontdekte dat die veroorzaakt was door een kleine hoeveelheid chloor. Nederlanders gebruikten deze kennis om alle buizen die in de fabrieken van Eindhoven voor de duitsers geproduceerd waren te saboteren. In de fabriek was er namelijk een kleine chloorgastank met een kleine lek aanwezig, waardoor alle geproduceerde buizen veontreinigd werden. De buizen waren technisch in orde, maar de emissie liep sterk terug na een paar weken gebruik, waardoor de apparaten die de buizen gebruikten ondermaats presteerden (bron). Vertrouw nooit nederlanders!

De duitsers hadden een technologische voorsprong aan het begin van de oorlog. Hun radarsysteem was meer vooruitstrevend dan die van de engelsen. De duitsers hadden een televisiesysteem die ze gedurende bijna gans de oorlog zijn blijven gebruiken. De bekendste duitse zender was eigenlijk in Parijs gelegen en gebruikte de Eiffeltoren als antenne. Na de oorlog werden de installaties verder gebruikt door de fransen. De duitsers hebben de eerste echte raket gelanceerd (de V2) en die had een electronische sturing.

Maar de Duitsers waren alléén in hun strijd en konden niet meer mee. Ze waren vaak verplicht bestaande ontwerpen verder aan te passen in plaats van nieuwe dingen uit te vinden. De duitsers gebruiken modules in de meeste van hun apparaten, en ze waren regelmatig verplicht de modules aan te passen ten gevolge van de tegenmaatregelen van de geällieerden.

De geällieerden hebben de magnetron ontwikkeld voor gebruik in hun radar. Hoe hoger men in de frekwenties gaat, hoe kleiner de antenne kan zijn. De afmeting van de antenne moet overeenkomen met de golflengte bij dipoolantennes (die niet echt richtingsgevoelig zijn), terwijl de afmeting van een schotel vele malen groter moet zijn dan de golflengte, maar een schotel is zeer richtingsgevoelig. De duitsers waren verplicht onhandige dipoolantennes te gebruiken in hun nachtvliegtuigen, terwijl de geällieerden schotelantennes in het vliegtuig zelf konden inbouwen. De onhandige dipoolantennes maakte de vliegtuigen trager en minder maneuvreerbaar.

Radio-buizen werden bijna overal gebruikt. De duitsers hadden zelfs standaard-types opgesteld die een metalen omhulsel hadden en gemonteerd werden in een speciale voet zodat ze in vliegtuigen en andere militaire voertuigen gebruikt konden worden. De eigenschappen van de buizen waren middelmatig, maar daarom konden ze ook gefabriceerd worden door verschillende fabrieken. Bij het ontwerpen van schakelingen hield men rekening met de mindere prestaties van de buizen. Een radio-versterker was bijvoorbeeld uitgerust met één trap meer dan gebruikelijk was om de lagere versterking van de buizen te compenseren.

In één gebied werden de radio-buizen slechts met monjesmaat toegepast. In computers zijn er enorm veel buizen nodig, en aangezien de buizen regelmatig defekt gaan zou dit betekenen dat de computer bijna constant in herstelling zou zijn. Zelfs een minimalistische computer heeft duizenden buizen nodig. Computers uitgerust met relais en andere mechanische middelen waren trager maar meer betrouwbaar. Het is enkel als men de rekenkracht echt nodig had (bijvoorbeeld bij het decoderen van duitse Lorenz berichten) dat men buizen gebruikte. Om te vermijden dat de computers te vaak defekt gingen werden ze nooit uitgeschakeld (de meeste buizen gaan defekt bij het inschakelen). Om de verminderde betrouwbaarheid te compenseren hebben de engelsen 10 identieke computers gebouwd, zodat er altijd een paar van de computers in werking konden zijn.

De evolutie van de radar
Würzburg Riese (duitse volgradar)
IFF (identification Friend or Foe)
Chain Home (engelse radar)
Klein-Heidelberg (duitse bistatische radar)
De evolutie van de radar gedurende de tweede wereldoorlog. Als je een radar hebt, is het ook interessant om te weten of een vliegtuig op 50km afstand een vijand is of niet.

HF/DF
Door radiolokatie kon de positie van een onderzeeboot gevonden worden op meer dan duizend km afstand, daar waar de radar maar een bereik had van 50km.

Hellschreiber
Een vernuftig stuk techniek dat overal gebruikt werd. Het is beter dan een fax, het is eenvoudiger dan de telex, het is sneller dan morse, het is de Hellschreiber!

Radionavigatie
Radionavigatie I: de stralen die vliegtuigen naar hun doel kunnen leiden. De Duitsers gebruikten als eerste radiobakens om de nachtbommenwerpers naar hun doel te brengen.

Bernhard/Bernhardine
Radionavigatie II nadat de Engelsen het Knickebein systeem gekraakt hadden.

Eerste computers
Als je computeronderwijs gevolgd hebt, dan zat er vaak een stukje computergeschiedenis bij. Op school leerde je dan dat de eerste computer de ENIAC was, wat niet waar was. De ENIAC was wel één van de eerste computers, maar niet de eerste.

Fritz-X
De radiogeleide bom met sturing door middel van een joystick. Ik zei het al: alles is in de tweede wereldoorlog uitgevonden.

De beginjaren van de televisie
Er waren al televisieuitzendingen voor de tweede wereldoorlog. Bij het begin van de oorlog (invasie van Polen in 1939) werden de uitzendingen in Engeland stopgezet, maar Duitsland bleef televisieprogramma's uitzenden. Een van de bekendste duitse zenders was zelfs gelegen in Parijs en gebruikte de Eiffeltoren als antenne.

Draadloze communicatie
Men gebruikte vooral communicatie met draad (telefoon en telex) die moeilijker afgeluisterd kon worden door de vijand. Bij de landing in Normandië werden de verzetstrijders ingezet om telefoonlijnen te vernietigen, waardoor de duitse soldaten moesten overschakelen op radio-verbindingen die door de geallieerden afgeluisterd konden worden.

Nomenclatuur van de radiobuizen
De radiobuizen hadden een heel vernuftige benaming, zodat men direct de funktie van een buis kon weten (Europese buizen).

Links to relevant pages - Liens vers d'autres pages au contenu similaire - Links naar gelijkaardige pagina's