Buizenversterkers
Index tegenkoppeling
 

De tegenkoppeling (of negatieve feedback) wordt gebruikt om de vervorming van een versterker te beperken. De tegenkoppeling kan globaal toegepast worden (over de volledige versterker) of lokaal (enkel over de trappen die de meeste vervormingen veroorzaken).
-

-

De bedoeling van de tegenkoppeling is de vervorming te beperken door een deel van het signaal in tegenfase naar de ingang terug te sturen. De voortrap vergelijkt het ingangssignal met uit uitganssignaal (met vervorming).

Meer informatie over de decibel (dB)
De tegenkoppeling wordt meestal uitgedrukt in dB (decibel) en geeft aan hoeveel tegenkoppeling toegepast wordt. Om de mate van tegenkoppeling te berekenen bepaalt men de verzwakking van het signaal bij toepassing van de tegenkoppeling:
  • Bij een tegenkoppeling van 10dB wordt een signaal verzwakt. Heb je een output van 3V effektief zonder tegenkoppeling, dan wordt het signaal 1V met tegenkoppeling
  • Bij een tegenkoppeling van 20dB wordt een signaal 10× verzwakt. Een outputsignaal van 10V heeft een amplitude van 1V met ingeschakelde tegenkoppeling.

Versterkers gebruiken tegenkoppeling om de vervorming te verminderen. Bij transistorversterkers is zo'n ingreep noodzakelijk, wegens de niet-lineaire eigenschappen van transistoren (een transistor moet stroomgestuurd worden om de vervormingen binnen de perken te houden).

Bij een buizenversterker stijgt de vervorming geleidelijk met het vermogen en is een tegenkoppeling minder noodzakelijk (of men past een zeer beperkte tegenkoppeling toe). Daardoor klinkt het geluid van een buizenversterker meer "open" dan die van een transistorversterker.

Omdat de tegenkoppeling de versterking verlaagt is er vaak een extra trap nodig. Dit kan bijvoorbeeld een extra voortrap zijn of een drivertrap tusen fase-omkeertrap en eindtrappen.

De bedoeling van de tegenkoppeling is de (goede) eigenschappen van een buizenversterker nog te verbeteren. Het heeft absoluut geen zin een tegenkoppeling te gebruiken om een slecht klinkende versterker proberen te redden.

Men probeert de globale tegenkoppeling te beperken tot ongeveer 15dB (5.6×). Een veel sterkere tegenkoppeling kan de versterker onstabiel maken. Heeft men toch een te hoge vervorming, dan kan men een locale tegenkoppeling bijplaatsen. beide systemen kunnen goed samenwerken.

Globale tegenkoppeling
De globale tegenkoppeling loopt van het secundair van de outputtransformator tot de ingangstrap. Alle trappen van de versterker worden daardoor gelineariseerd. Door de fasedraaing van de transformator en de koppelcondensatoren kan de versterker instabiel worden. Er moeten meestal bijkomende maatregelen genomen worden om de tegenkoppeling te optimaliseren, maar bij ene kleine versterker zijn de maatregelen beperkt.

Gevolgen van de globale tegenkoppeling
Naast het feit dat de globale tegenkoppeling de versterker onstabiel kan maken, kan een globale tegenkoppeling, zeker als die een hoge waarde heeft, verstrekkende gevolgen hebben.

Locale tegenkoppeling
De lokale tegenkoppeling wordt toegepast bij eindtrappen die de meeste vervorming veroorzaken. De lokale tegenkoppeling heeft weinig nadelen, maar als er een hoge mate van tegenkoppeling toegepast wordt, dan moet de voortrap een sterker signaal leveren, en is de bron van de meeste vervormingen nu de voortrap.

De invloed op de bandbreedte
We leggen eerst uit hoe we de bandbreedte van een versterker kunnen meten, met een frekwentiegenerator en een multimeter. Een skoop kan ook gebruikt worden, vooral om problemen (oscillatieneigingen) op te sporen. De tegenkoppeling vermindert de algemene versterking, maar vergroot de bandbreedte.

Een slecht ingestelde tegenkoppeling, de C** condensator heeft en te hoge waarde, waardoor de tegenkoppeling ingrijpt vanaf een frekwentie van ongeveer 250Hz. Er werd een condensator gebruikt van 1nF in plaats van 15pF.

PublicitÚs - Reklame

-