Buizenversterkers
Outputtransformator
 

De outputtransformator is een zeer belangrijk onderdeel van de buizenversterker. De transformator brengt het vermogen van de eindbuizen over naar de luidsprekers.
-

-

De outputtransformator dient om het vermogen over te brengen naar de luidsprekers. De transformator moet de relatief hoge inwendige weerstand van de eindbuizen aanpassen aan de lage impedantie van de luidsprekers. En dient eventueel ook om de gebruiker te isoleren van de zeer hoge spanningen die in de versterker aanwezig zijn.

Magnetisch veld, inductie, saturatie, transformatoren voor SE en PP toepassingen
We tonen de vervormingen die ontstaan door de outputtransformator, zowel bij single ended als bij push pull toepassingen. In het algemeen kunnen deze vervormingen laag gehouden worden door de keuze van een transfo die aangepast is aan de schakeling. Single ended versterkers hebben aangepaste transformatoren nodig vanwege de constante stroom die door de primaire wikkeling loopt.

Impedantie en types transformatoren
De outputtransformator is eigenlijk een impedantie-omvormer tussen de hoogohmige versterkeruitgang en de laagohmige luidsprekers.
Welke transformatoren kunnen er gebruikt worden in een versterker? Kan bijvoorbeeld een voedingstransformator gebruikt worden (als test)?

100V sonorisatietransformator
De 100V sonorisatietransformator is een type transformator die volop gebruikt wordt in public address en sonorisatie. Omdat die zo vaak in de industrie gebruikt wordt is die ook veel goedkoper dan een aangepaste vordingstransfo. Dergelijke transformatoren kunnen best gebruikt worden voor SRPP en circlotron schakelingen. Ze zijn ongeschikt als transformator in een single ended toepassing.

Piemme transformatoren
Ik gebruik transformatoren van Piemme voor mijn push pull versterkers. De kwaliteit is hoog en de prijs aanvaardbaar. De firma is in Europa gelegen en de leveringen gebeuren binnen de week (ik krijg geen korting bij de firma!)

Oscilloscoopbeelden invloed van de transformator
De werking van de transformator kan nagezien worden aan de hand van skooppeelben: de kernverzadiging, een slechte, niet-lineaire transfo en een goede transfo.

Transformator voor laagvermogen versterker met triodes

Er werden laagvermogen versterkers gebouwd met standaard triodes. Het vermogen was voldoende voor een radio en tegenwoordig kan men zo'n schakeling gebruiken om computerspeakers te voeden.

Afbeelding links:
er werden eindversterkers gebouwd met een dubbele triode als eindtrap (hier een ECC40). Met een dergelijke buis is een vermogen mogelijk van 500mW bij 1% vervorming.

Deze schakeling kan nog steeds gebruikt worden om een koptelefoon aan te sturen, bijvoorbeeld met een ECC81 of ECC82 (je hebt twee buizen nodig bij een stereo koptelefoon).

Ook boekenplankluidsprekers kunnen aangestuurd worden met een dergelijke schakeling. De modale versterker voor computerspeakers levert ook niet meer dan 500mW...

Omdat de anodestroom beperkt is tot 5mA Ó 10mA per triode (ruststroom) moet de transformator ook een hogere impedantie hebben (30kΩ tussen de anodes). Een aangepaste impedantie zorgt ervoor dat het vermogen zo goed mogelijk overgedragen wordt naar de belasting.

De ECC40 is een historische buis met rimlockaansluiting en wordt niet meer gemaakt. Men kan echter de buis vervangen door een ECC81 of ECC82 of andere types (zie lager).

Er is ook een ECC83 nodig voor de voorversterker: de eerste triode wordt als voorversterker gebruikt, de tweede triode als cathodyne. Een tegenkoppeling is nodig omdat de versterking van de schakeling te hoog is voor het vermogen dat geleverd kan worden.

De ECC99 is een normale novalbuis. het is een dubbele triode die pencompatibel is met de ECC-reeks. het is echter een dubbele vermogenstriode zoals er vroeger veel meer types bestonden zoals de 12BH7.

Werkingsparameters: (de parameters kunnen wat aangepast worden zolang de maximale anodedissipatie niet overschreden wordt)

ECC40 ECC81 ECC82ECC9912BH7
Voedingsspanning250V200V250V180V150V
Ruststroom6mA10mA8mA18mA18mA
Gemeenschappelijke cathodeweerstand510Ω75Ω680Ω120Ω56Ω
Ideale anode-anode impedantie30kΩ25kΩ30kΩ20kΩ15kΩ
Beschikbaar vermogen (d = 1%)500mW650mW675mW1.100mW900mW
Maximale stroom10mA15mA20mA60mA20mA
Maximale anodedissipatie per triode1.5W2.5W2.75W3.5W3.5W

Voor de levensduur van de buizen is het aangewezen de anodedissipatie 30% onder de limietwaarden te houden.

De versterkers met triodes als eindtrap worden hier besproken.

PublicitÚs - Reklame

-