Buizenversterkers
Williamson versterker met extra drivertrap
Williamson

Dit is een Williamson versterker met een extra drivertrap. De versterker heeft ook een speciale tegenkoppeling. Tegenwoordig hebben we uitsluitend een spanningstegenkoppeling om een betere demping van de luidsprekers te hebben, maar er was een tijd dat versterkers uitgerust waren met een regelbare tergenkoppeling.
-

-

Heathkit was een belangrijke fabrikant van electronica kits. In tegenstelling met bijvoorbeeld Mullard werden verschillende soorten kits aangeboden, niet enkel audio kits.

Terwijl Mullard voornamelijk zijn versterkers bouwt met een long tail fase draaier, gebruikt Heathkit een Williamson schakeling in zijn versterkers. We bespreken hier de 70W uitvoering (model W-6A) die wat verschillend is met de zwakkere versterkers. Dit is de krachtigste versterker van de reeks en werd in de tijd aangezien als één van de betere versterkers, zeker als je rekening houdt met de prijs. De versterker werd echter enkel in kit aangeboden.

Heathkit produceerde zeer goede toestellen, maar soms werd er de kantjes afgereden (geen optimale keus wat betreft de schakeling). De uiteindelijke kwaliteit werd ook bepaald door de bouwer, en ik ben apparaten tegen gekomen die verkeerd gekableerd waren (maar toch redelijk goed werkten). Vanaf de jaren 1970 en de overgang naar transistoren werd de kwaliteit van de ontwerpen minder en Heat

De versterker moet samenwerken met een voorversterker, de versterker heeft enkel een volumeregeling. Stroom wordt naar de voorversterker gestuurd vanaf de eindversterker.

We hebben eerst een voortrap met cathodyne fasedraaier met 12AU7 (ECC82). Dit is een dubbele triode met een relatief lage spanningsversterking. Dit vormt geen probleem want de totale open loop van een Williamson versterker is hoog.

De volgende trap is een long tail schakeling met een 12AX7 (ECC83), maar het effekt van de long tail is eerder beperkt wegens de lage waarde van de cathodische weerstand. De goede gelijkloop wordt grotendeels verkregen uit de cathodyne.

In vergelijking met een normale Williamsonschakeling heeft men hier een extra drivertrap geschakeld als cathodevolger met een 12BH7, een dubbele triode die een wat hogere stroom kan leveren (deze dubbele triode heft geen europees equivalent maar kan vervangen worden door de ECC99). Een dergelijke schakeling wordt normaal gebruikt als de eindtrap in classe AB2 gebruikt wordt.

De versterker wordt niet in classe AB2 gebruikt (met roosterstroom gedurende een deel van de periode als de versterker op maximaal vermogen werkt), maar een dergelijke tussentrap zorgt ervoor dat de eindtrap beter gecontroleerd wordt (geen "condensator blocking"). De spanning op het stuurrooster wordt nooit positief.

De eindtrap gebruikt twee 6550, die vervangen kan worden door twee KT88. De eindtrap gebruikt een ultra lineaire schakeling met aansluiting op 40%. Zoals in alle amerikaanse versterkers gebruikt men "beam pentodes", in feite stralenbundel tetrodes.

Er zijn twee primaire wikkelingen zodat de stroom door de buizen onafhankelijk van elkaar gemeten kan worden (de "M" is geen motor maar een mA meter). Men had beter de meting laten gebeuren in de cathodekring door middel van een meetweerstand, daar is de spanning laag: door de UL schakeling is de kathodestroom gelijk aan de gemeten anodestroom.

De speciale stroom-en spanningstegenkoppeling wordt hier in detail besproken. De totale tegenkoppeling blijft constant, maar de dubbele potentiometer regelt het percentage stroom of spanning. Tegenwoordig gebruikt men enkel spanningstegenkoppeling (loper volledig aan de kant van de pijl).

De voeding gebruikt solid state gelijkrichters. De condensatorwaarde van de negatieve spanning is aan de lage kant (beter 220µF gebruiken in plaats van 20µF). De hoogspanning van 47V is de maximaal toegelaten voedingspanning voor de 6550 als ze in een UL schakeling gebruikt worden.

Het is een heel goede mono versterker: je kan een bestaande versterker restaureren of een nieuwe (stereo) versterker bouwen op basis van de schakeling. Je kan de 6550 vervangen door een KT88, beide buizen hebben nagenoeg dezelfde eigenschappen. De roostervoorspanning moet je op -50V instellen zodat je een ruststroom van juist 75mA hebt (per buis).

Opgelet: bij een Williamson versterker is de kwaliteit van de audio transformator zeer belangrijk. Door de hoge open loop versterking kan een kleine faseverschuiving voor een onstabiele werking zorgen (hoogfrekwente oscillaties). Gebruik enkel de beste transformatoren geschikt voor een vermogen van 80 - 100W. Controleer de weergave met een dummy load op 50% vermogen met een oscilloscoop (sinus en blokgolf op 125, 400, 1000 en 4500Hz).

De stroomtegenkoppeling wordt niet gebruikt (weerstand van 130Ω aan één kant aarden). De stroommeting aan de anode van de eindtrappen (gevaarlijk) wordt vervangen door een spanningsmeting in de kathodeleiding (weerstand van 1Ω), de weerstand blijft permanent in kring.

Publicités - Reklame

-