Buizenversterkers
De eindtrap
Stereoplex

Een simplexschakeling is een stereo push pull versterker met de helft van de buizen.
-

-

De simplex schakeling wordt hier in detail besproken. Een simplexschakeling is een stereo push pull versterker met maar de helft van de benodigde buizen die normaal gebruikt worden in een balans stereo-versterker. Dergelijke schakelingen werden in goedkope platenspelers gebruikt om de prijs ten opzichte van een mono versterker te drukken.

Dit komt goed uit, ik heb onvoldoende PCL86 buizen die nog goed genoeg zijn om een stereo balansversterker te bouwen. Ik beschikte toen over welgeteld één balanstransfo en één single ended transfo (alsook een groot aantal 100V transfo's die allemaal ongeschikt bleken te zijn in deze toepassing).

De buizen worden hier op een voedingsspanning van 280V gebruikt, waarbij de anodestroom per buis gereduceerd kan worden tot 19mA. Het beschikbaar vermogen bedraagt 2 × 2W, dit is nogal weinig. De vervorming stijgt alarmerend snel bij een hoger vermogen.

De gevoeligheid bedraagt 100mV om het maximaal vermogen te halen. Is de gevoeligheid te groot, dan kan de anodeweerstand van iedere triode verbonden worden met de anode van de bijhorende pentode (in plaats van met de hoogspanning verbonden te zijn). De gevoeligheid wordt dan verminderd door de sterke tegenkoppeling. De audiokwaliteit is nu zeer goed totdat de vermogenslimiet bereikt wordt. Men kan ook een klassieke tegenkoppeling gebruiken naar de cathode van iedere buis, de PCL86 heeft een voldoende versterking.

De anodestroom van 19mA per buis is belangrijk, want de tweede transfo (die het verschilsignaal moet opwekken) werd ontworpen voor een radio met een EL84 buis in single ended schakeling, waarbij de anodestroom 38mA bedroeg.

Luistertest

Wat vooral opvalt is dat het vermogen duidelijk lager is dan met een klassieke balans stereo versterker. De simplexschakeling verplicht een classe-A instelling (niet dat het veel uitmaakt bij zo'n laag vermogen). Een auto-bias of een classe AB instelling hebben een hoger rendement maar mogen hier niet toegepast worden.

Het geluid in mono is uitstekend, en ook het geluid van een stereo bron is goed, met een goede kanaalscheiding en een goed gedefinieerd stereobeeld. Van zodra dat het nominaal vermogen overscheden wordt, wordt het stereobeeld troebel. Terwijl een normale balansversterker nog redelijk aanvaardbaar klinkt bij oversturing, is het geluid bij oversturing hier onaangenaam. Het principe van de simplexversterker is dus goed, en ik had waarschijnlijk een betere versterker kunnen bouwen met meer aangepaste onderdelen.

De condensator van 680pF is later bijgeplaatst als "finishing touch". Daardoor wordt het stereobeeld nog beter. De kleine condensator werkt als een "high blend" om de hoogste frekwenties van het verschilsignaal te onderdrukken (ideaal als je naar FM stereo luistert). De versterker kan in ieder geval gebruikt worden om een koptelefoon van 32Ω aan te sturen: er is daarvoor niet veel vermogen nodig. Of twee kleine computerluidsprekers.

In plaats van een extra triode te gebruiken om de fase-omkering te realiseren, heb ik een audio op amp gebruikt, een LM833, die met -17V gevoed wordt (12.6V gelijkgericht). De -17V wordt ook gebruikt voor de negatieve polarisatie van de eindtrappen. De cathodestroom moet ingesteld worden op 25mA (25mV over de meetweerstand) om een anodestroom van tweemaal 19mA te bekomen.

Uiteindelijk heb ik een klassieke stereo balansversterker gebouwd met 4 PCL805. De versterker levert moeiteloos tweemaal 10W.

Links to relevant pages - Liens vers d'autres pages au contenu similaire - Links naar gelijkaardige pagina's

-