Buizenversterkers
Verschillende basisschakelingen
SRPP

De SRPP schakelingen bestaan in talrijke versies, dit is één van de schakelingen met de meeste mogelijkheden (en dat is ook één van de redenen waarom ik graag experimenteer met deze schakeling). De SRPP schakeling bestaat echter in een paar basisschakelingen.
-

-

Er bestaan heel veel versies van de SRPP schakelingen, maar ze kunnen herleid worden tot enkele basistypes. De eerste drie versies moeten noodzakelijkerwijze in classe A werken met de stroom door de belasting die maximaal tweemaal de ruststroom bedraagt. Het rendement is daardoor laag (minder dan 50%) en het maximaal vermogen komt niet boven de 4W.

In alle schakelingen kan de outputcondensator overbrugd worden door een polyestercondensator. De condensator moet al het vermogen naar de luidspreker kunnen doorlaten, met stromen die boven de 100mA kunnen komen.

Alle schakelingen die hier getoond worden moeten voorafgegaan worden door een voorversterkertrap die een wisselspanning van maximaal 10V effectief moet kunnen leveren. Dit is de spanning die nodig is om de onderste buis volledig te sturen. Doorgaans is dit een beam tetrode die met een relatief lage anodespanning kan werken. De eventuele fase-omkeertrap is niet de voorversterkertrap.

Klassieke SEPP (Single Ended Push PUll)
Dit is de basisversie van de schakeling, zoals ook te zien op de bovenste schakeling (EL86). De werking is verplicht in classe A, want de onderste buis moet steeds in geleiding blijven om de bovenste buis te kunnen sturen.

De cathodeweerstand Rk moet best ontkoppeld worden door een elko (220µF is een geschikte waarde), daardoor wordt de uitgangsimpedantie lager.

Deze schakeling werd in Philips televisies (en aanverwante merken) gebruikt, en ook in enkele radio's (afwezigheid van uitgangstransfo en betere audiokwaliteit maar luidsprekers van 800Ω). Ik heb de schakeling in mijn allereerste versterker gebruikt en ook in een versterker met EL508.

SEPP met vast intelpunt
Er zijn weinig verschillen met de vorige schakeling, behalve dat het werkunt van de bovenste buis (en dus ook van de onderste buis) beter vastgezet wordt. Gehoormatig biedt deze schakeling geen voordelen ten opzichte van de vorige.

Deze ingreep is niet strikt nodig (en wordt ook niet toegepast) omdat de eindtrap zelfinstellend is: als de spanning tussen cathode en andoe groter wordt daalt de weerstand van de buis wat. Een vaste instelpunt is wel nodig als de eindtrap in classe AB werkt.

SRPP van MBLE (symmetrische sturing)
Deze schakeling gebruikt een extra fase omkeertrap om de bovenste buis te sturen (booster cathodyne). De schakeling voor de rest op de standaard schakeling (eerste type). Met deze extra triode heeft de eindtrap een grotere sweep en werkt meer lineair.

De condensator Cb is belangrijk, hij zorgt voor de boosterspanning zoals beschreven op de pagina van de originele MBLE schakeling.

Een alternatieve schakeling is mogelijk zonder boostercondensator, maar met ongelijke weerstanden Rk en Ra. Rk vermenigvuldigen we met de spanningsversterking van de onderste eindbuis en we bekomen Ra, dus bijvoorbeeld Rk = 18kΩ en Ra = 68kΩ voor een spanningsversterking van 32.5×. Ik heb deze schakeling getest en die is niet interessant: hogere vervorming, men verliest de goede eigenschappen van de SRPP schakeling).

Er zijn veel schakelingen die op dit rincipeschakeling gebaseerd zijn, maar met varianten:

SRPP met classe AB werking
De SRPP schakeling kan, zoals alle push pull schakelingen, in classe AB werken. Drie elementen zijn daarbij nodig:
  • Er is een negatieve roosterspanning van de onderste eindtrap nodig. In een goed ontworpen schakeling kan deze ruststroom zeer laag zijn, minder dan een tiende van de maximale stroom. Het rendement komt overeen met die van een parallele push pull.

  • De fase omkeertrap is nodig om de bovenste eindtrap te sturen als de onderste eindtrap buiten geleiding is.

  • De rustspanning van de bovenste eindtrap moet ingesteld worden met een spanningsdeler.
De twee cathodeweerstanden worden verwijderd (Rm is een meetweerstand van 1Ω om de ruststroom door de eindtrappen te meten). Daardoor kan de sweep van de versterker hoger worden met een bepaalde weerstand.

Een schakeling die een dergelijke constructie gebruikt staat hier: srpp versterker voor radio.

Publicités - Reklame

-