Buizenversterkers
De eerste versterker die ik gebouwd heb in 1980
SEPP

Dit is de eerste versterker die ik gebouwd heb. Ik kon mij toen baseren op de schema's van de Philips televisies die ik toen herstelde.
-

-

Eerste schakeling, jaren 1980

Toen de audio-eindtrap van mijn ACEC televisie defekt is gegaan (eigen schuld, ik wou die wat beter laten klinken) heb ik die prompt vervangen door een OTL versterker! De schakeling gebruikt 2 PCL86 (in deze eerste ontwerp werd de bovenste triode niet gebruikt). Omdat de luidspreker in de televisie een normale 16Ω type was, heb ik een extra transfo moeten gebruiken. Zelfs met een kleine voedingstransfo 110/220V naar 24V (10VA) als uitgangstransformator klonk de televisie tienmaal beter dan met de originele getransistoriseerde audiotrap.

Je kan een normale voedingstransfo gebruiken in deze schakeling (waar de gelijkstroom door de spoel beperkt is tot een paar milliampères) of in een balansschakeling (waar beide gelijkstromen elkaar tegenwerken en het constant magnetisch veld dus onderdrukken). Bij een single ended eindtrap moet je een aangepaste uitgangstransfo gebruiken wegens de constante anodestroom die de kern satureert.

Het beste is natuurlijk een echte transformator voor 100V-lijn te gebruiken: deze zijn speciaal ontworpen voor audiotoepassingen. Kies hier een model met een vermogen dat het dubbele is van het audiovermogen van de versterker. In de tweede versie van de schakeling (vanaf de jaren 2000) gebruik ik inderdaad een 100V transfo en in een derde schakeling gebruik ik ook de ongebruikte triode om een echte originele SRPP te bouwen.

De condensator van 22pF werd bijgeplaatst om de lijnfrekwentie te onderdrukken (bij televisie-FM is de bandbreedte toch beperkt tot 15kHz). De schakeling heeft geen tegenkoppeling.

De onderste pentode versterkt het signaal (spanningsversterking), terwijl de bovenste buis de uitgangsimpedantie verlaagt. De triode van de bovenste buis wordt niet gebruikt, terwijl met de triode de vervorming beter onder controle gehouden kan worden. In latere ontwerpen gebruik ik altijd de bovenste triode als cathodyne fase omkeertrap

ULTRA LINEAIR
Omdat het een transfo was met middenaftakking (primair 110 en 220V) heb ik testen gedaan in ultralinear schakeling (de elko van 8µF moet dan verwijderd worden). Het geluid was beter op laag vermogen, maar ik kon de versterker niet meer zo sterk uitsturen. Toen ik een tweede luidspreker heb aangesloten moest de ultralinear weg.

Een echte push pull was niet mogelijk omdat beide spoelen onvoldoende symmetrisch waren (verschillende weerstand omdat de 0-110V en de 110-220V spoelen niet naast elkaar lagen maar boven elkaar). Een echte push pull met PCL86 staat hier.

AUTO BIAS
Om een meer stabiele instelpunt van beide buizen te bekomen op de halve voedingsspanning, moet het schermrooster van de onderste pentode verbonden worden met de cathode van de bovenste pentode. De weerstand moet dan verlaagd worden naar 5.6kΩ (met behoud van de condensator van 8µF). Dit is de beste instelling voor een PCL805 schakeling.

De PCL86 heeft een hogere schermroosterspanning nodig en werkt best met de klassieke schakeling (met de weerstand van 10kΩ verbonden met de hoogspanning).

Indien de waarde van 8µF niet meer te vinden is, kan je d'er één van 10µF/350V plaatsen. De elko's hadden toen een progressie van 1, 2, 4, 8, 16, 32...µF.

Ik heb deze eerste versterker gedurende meer dan 10 jaar gebruikt, tot ik overgegaan ben van een zwart-wit televisie naar een kleurentelevisie.

Ik heb de versterker later opnieuw nagebouwd. De versterker kan een vermogen van 3W leveren. De klank van de versterker komt overeen met die van een single ended versterker, met vooral even harmonischen van zodra de versterker sterk uitgestuurd wordt.

Publicités - Reklame

-