Buizenversterkers
De eindtrap
Schakelingen

Naast de gewone single ended (SE) en push pull (PP) eindtrap zijn er nog andere, minder bekende schakelingen.
-

-


Simplex of stereoplex:
een balans stereoversterker met de helft van de onderdelen


Dankzij het gebruik van een aangepaste transformator kon men de kernmagnetisatie veroorzaakt door de permanente anodestroom tegengaan.


Met de super triode schakeling wordt de tegenkoppeling via de anode van de triode aangebracht.

De mogelijkheden wat betreft voortrap en omkeertrap zijn eerder beperkt (toch zijn er niet minder dan 5 families omkeertrappen). Bij de eindtrappen hebben we de meeste mogelijkeden wat betreft de keuze van de buizen en de gebruikte schakeling.

Bij de volgende items gaat de klemtoon minder naar de buistypes, maar meer naar de schakelingen zelf, en we bespreken enkele speciale schakelingen.

  • Circlotron (index)
    Principeschakeling van de circlotron, een schakeling die gebaseerd is op een dubbele cathodevolger. Met een dergelijke schakeling kan men een zeer lage vervorming bereiken.

  • SRPP (index)
    Zoals de circlotron is de SRPP ook een speciale schakeling, maar die is minder complex dan de circlotron en wordt voor lagere vermogens gebruikt. Oorspronkelijk werd deze schakeling gebruikt om 800Ω luidsprekers te sturen, maar het is ook mogelijk moderne luidsprekers te gebruiken. De SRPP bestaat in verschillende uitvoeringen.

  • SIPP
    Nog een rare afkorting: SIPP of Self Inverting Push Pull, waarbij één eindtrap het tegenfase signaal levert voor de andere eindtrap. De schakeling werd vooral tijdens en na de tweede wereldoorlog gebruikt, als men wat meer vermogen nodig had, zonder te willen investeren in een fase-omkeertrap.

  • Simplexschakeling (stereoplex)
    We zijn een paar jaren later, maar de wederopbouw van het land is nog steeds bezig en de gezinnen hebben niet veel geld om uit te geven. Een simplexschakeling heeft de voordelen van een echte balans stereo versterker, maar gebruikt slecht de helft van de buizen van een echte stereo balansversterker. Toch zijn de eigenschappen redelijk goed te noemen.


    De SRPP schakeling, de SIPP en de simplexschakeling werken enkel goed als de buizen in classe A aangestuurd worden.

  • Ultra Linear en distributed loading
    Triodes hebben in het algemeen betere audio eigenschappen dan pentodes, maar leveren minder vermogen. Zou men niet de goede eigenschappen van beide kunnen combineren?

    Doorgaans associeren we een ultra lineairschakeling met een aangepaste transformator met extra aftakkingen, maar het is mogelijk een ultralineairschakeling zonder spaciale transfo te bouwen.

    De schermroosterspanning zit normaal op dezelfde spanning als de anode. Bepaalde eindbuizen (beam tetrodes) moeten echter een lagere schermroosterspanning hebben en dan is een aangepaste ultra linear schakeling nodig.

  • Triode of pentode?
    Puristen zweren enkel bij triodes (of als het echt niet anders kan: pentodes die als triodes geschakeld worden). Hier leggen we de verschillen uit.

  • Menno van der Veen: versterkerschakelingen
    Een paar schakelingen van Menno van der Veen worden hier besproken. Vroeger was ik van mening dat "meer is beter/big is beautiful" en ik gebruikte (zoals Menno van der Veen) veel te grote koppelcondensatoren, tot ik proefondervindelijk heb gemerkt dat buizenversterkers juist beter klinken met de correcte condensatoren. Van der Veen heeft ook een circlotron ontworpen (schakeling onderaan de pagina).

  • Koptelefoonversterkers
    We bespreken twee concrete schakelingen.

  • Sturing op g2 (enhanced triode)
    Het is mogelijk de eindtrap aan te sturen op g2 (schermrooster) in plaats van op g1 (stuurrooster). Dit wordt vooral gedaan bij SE-ontwerpen (single ended) om de vervorming te reduceren.

  • Super triode (STC)
    Bij de super triode schakeling wordt er een extra triode bijgeplaatst om de locale tegenkoppeling van de eindtrap te optimaliseren.

  • De single ended eindtrap
    De single ended eindtrap gebruikt slechts één vermogenbuis. Het beschikbaar vermogen is minder dan de helft in vergelijking met een versterker in balansconfiguratie. Er loopt permanent een anodestroom door de primaire wikkeling. Om de verzadiging van de kern tegen te gaan moeten de outputtransformatoren uitgerust worden met een luchtspleet of moet men een speciale constructie gebruiken (zie rechts).

  • De klassieke balanseindtrap
    Tussen al sie speciale schakelingen vergeet men de meest gebruikte schakeling, de symmetrische push pull versterker met balanseindtrap.

Publicités - Reklame

-