Buizenversterkers
Verschillende soorten voorversterkerpentodes
Pentodes
Servers » TechTalk » Historisch perspectief » Audio » Buizenversterkers » Voortrap » Voorversterkerpentodes

Je zal pentodes vooral aantreffen in eindtrappen vanwege hun hoger rendement, maar er bestaan ook pentodes die als voorversterker gebruikt kunnen worden.
-

-

Je zal niet zoveel (moderne) schakelingen aantreffen die pentodes als voortrap gebruiken. Je kan verschillende soorten triodes kopen (zelfs recente, geen NOS), maar het aantal voorversterkerpentodes is zeer beperkt.

Een van de redenen is dat de uitgangsimpédantie van pentodes zeer hoog is, wat als gevolg heeft dat de hoge tonen wat onderdrukt worden. Idealerwijze kan zo'n hoogohmige pentode enkel gebruikt worden om een zeer hoogohmige trap aan te sturen, zoals een cathodyne fasedraaier.

Een pentode met een hogere versterking is tegenwoordig minder noodzakelijk aangezien de versterkers gestuurd worden met een signaal van relatief hoge amplitude.


EF86


EF83


EF80

EF86

Deze buis werd op de markt gebracht in 1953 om gebruikt te worden als voorversterker als de versterking van een triode onvoldoende was (microfoonversterker of koppenversterker van een bandopnemer). De buis ruist weinig, heeft weinig last van microfonie (stevige roosterconstructie) en de gloeispanning veroorzaakt weinig brom.

Deze buis en zijn instellingen wordt hier verder besproken: EF86.

EF83

Een tweede buis die specifiek ontworpen werd voor audio-toepassingen. Als de spanning op de stuurrooster meer negatief wordt, dan daalt de versterking van de buis. De afstand tussen de roosterwikkelingen is niet constant, maar de wikkelingen liggen dichter bij elkaar aan beide kanten van de cathode en verder uit elkaar in het middendeel. Zelfs met een zeer negatieve voorspanning laat het stuurrooster nog electronen door, maar omdat de wikkelingen hier verder uit elkaar liggen is hun invloed op de electronenstroom minder.

De buis werd gebruikt als een soort begrenzer in bandopnemers en public address versterkers. Een deel van het versterkte audiosignaal werd gelijkgericht, gefilterd en gebruikt als voorspanning van de eerste buis. Bij een sterker uitgangssignaal werd de polarisatie dus meer negatief, waardoor de buis minder ging versterken. De buis kan enkel als voorversterker gebruikt worden, de eigenschappen van de buis zijn niet optimaal en er ontstaat vervorming als de buis een signaal van hoge amplitude moet versterken.

Bepaalde high end radio's hadden een EF83 als eerste audiotrap. De voorspanning werd geleverd door de AVR (automatische volumeregeling). Normaal werkt de AVR enkel op de HF en MF trappen (hoogfrekwent en middenfrekwent). Het betreft een regeling van de amplitude, maar die is niet in staat de geluidstrekte goed te stabiliseren (er moet een fout aanwezig zijn zodat de correctie kan werken). Als het AVR signaal ook naar de eerste audiotrap gestuurd wordt, dan heeft men een constante volume in alle omstandigheden.

De curves van de EF86 en EF83 zijn redelijk identiek, behalve dat de voorspanning van de EF83 veel meer negatief kan worden zonder dat de buis afgeknepen wordt. In vergelijking met een EF86 is de versterking minder met een EF83, zelfs met een lage voorspanning. Deze buis wordt daarom enkel gebruikt als men een automatische volumeregeling nodig heeft.

Zoals ook het geval is met HF en MF buizen, geeft het laatste cijfer (oneven) aan dat het een buis met variabele steilheid is (remote cut off).

De volgende buizen zijn niet ontworpen geweest voor audiotoepassingen. Ze worden vaak gebruikt met een hogere anodestroom, waardoor de versterking hoger wordt en de uitgangsimpedantie lager.

EF80 EF85

De EF80 was de standaard-buis die in televisietoestellen in de jaren 1950 gebruikt werd. De buis werd voor het hoogfrekwent gedeelte gebruikt (VHF-I en VHF-III), middenfrekwent (33MHz) en zelfs als video-eindtrap, maar dit laatste enkel bij een kleine buisdiagonaal van 30cm.

De buis kon een stroom van 10mA leveren bij een anodespanning van 200V. Als de televisieschermen groter werden, werden de buizen niet meer gebruikt in HF trappen (teveel ruis) en ook niet meer als video eindtrap (te zwak).

De EF85 is dezelfde buis, maar met een variabele steilheid. De buis werd nooit gebruikt als video eindtap.

EF89

Dit was de standaard buis die in nagenoeg alle radio-ontvangers gebruikt werd (middenfrekwentie van 10.7MHz voor de FM band).

EF183 EF184

Twee buizen met frame grid, het stuurrooster werd op een kader gewikkeld, waardoor de toleranties veel kleiner werden. Deze buizen konden de EF85 en EF80 vervangen (zelfde aansluitingen). De frame grid buis was de laatste ontwikkeling van de voorversterkerbuizen. Bij eindtrappen is een frame grid minder noodzakelijk, maar er werden nochtans een paar frame grid eindbuizen ontworpen. Deze konden aangestuurd worden met een minder sterk signaal.

De EF184 en EF183 werden in de MF trappen van televisies gebruikt. Voor de HF trap was men toen al overgestapt op dubbele triodes die betere eigenschappen hadden. Deze buizen werden snel vervangen door gecombineerde triode-pentode buizen (PCF80 en volgenden), waarbij de triode voor andere funkties gebruikt kon worden.

De EF184 kan eventueel gebruikt worden in de plaats van een EF86, maar opgelet, de aansluitingen zijn niet dezelfde. De EF184 heeft een gloeistroom van 300mA nodig (de EF86 heeft genoeg met 200mA).

Links to relevant pages - Liens vers d'autres pages au contenu similaire - Links naar gelijkaardige pagina's

-