Pickup-cartridge met kristal element

Ook was er geen tooncorrectie nodig als de ingang van de versterker een hoge impedantie had (1MΩ), zoals het geval was bij buizenradio's uit die tijd. De cartridge zelf fungeerde als een licht laagdoorlaatfilter.

Als een ingang van 47kΩ wordt gebruikt (de standaard bij moderne versterkers), is een specifieke tooncorrectie nodig. Deze laatste optie is lastig te realiseren omdat er een correctie nodig is, maar met een zeer lage versterking (het uitgangssignaal is bijna vergelijkbaar met een cd-signaal). Daarom moet er een speciaal circuit worden gebouwd of moet de ingang worden omgezet van 47kΩ naar 1MΩ (dit laatste is veel gemakkelijker!).

Dit probleem doet zich alleen voor als je een oude vintage platenspeler wilt gebruiken met een moderne versterker.

MM-element

Het element produceert een signaal met een lage amplitude (enkele mV) dat versterkt moet worden, maar het signaal moet ook gecorrigeerd worden. Het MM-element moet worden aangesloten op de phono-ingang van een solid-state versterker.

Merk op dat sommige moderne draaitafels een ingebouwde versterker hebben die het signaal aanpast naar een hoger niveau (CD). Daarom is een aparte voorversterker niet nodig.

We bespreken hier geen MC-elementen (moving coil), die een nog zwakker signaal produceren. Het is niet aan te raden om een buizenvoorversterker te gebruiken voor het signaal van een MC-element, de achtergrondruis van de voorversterker kan de muziek overstemmen: gebruik een speciale versterkingsmodule of een aanpassingstransfo.

RIAA aanpassing

Deze correctie is nodig om te voorkomen dat de amplitude van de opname te groot wordt (wat een te grote afstand tussen de groeven zou vereisen). De correctie vermindert ook ruis bij de weergave, die vooral bij hogere frequenties voorkomt. De hoogfrequentiecorrectie is vergelijkbaar met de correctie die wordt toegepast bij FM-radio (de-emphasis).

Deze egalisatie is complexer dan een eenvoudig laagdoorlaatfilter: er is een soort plateau bij 1kHz. De curve is alleen gedefinieerd voor frequenties tussen 20Hz en 20kHz. Toen de curve werd ontwikkeld, bestonden er geen systemen die lagere of hogere frequenties konden weergeven. Sommige high-end versterkers hadden zelfs een dubbel rumble- en scratchfilter om de laagste en hoogste frequenties te elimineren (12 dB-filters met meerdere afsnijfrequenties: uitgeschakeld, 50Hz, 125 Hz voor de lage tonen en uitgeschakeld, 12 kHz, 8 kHz voor de hoge tonen).

In dit artikel beperken we ons tot standaard RIAA-gecorrigeerde buizenvoorversterkers. Een complete voorversterker bestaat minstens uit een eerste voorversterkertrap om de signaalamplitude te verhogen, gevolgd door een correctiefilter en een tweede versterkingstrap. Alle voorversterkerschakelingen voor MM-elementen gebruiken uitsluitend triodes (of een cascodeconfiguratie in recentere ontwerpen), nooit een pentode, die een hoge ruisfactor heeft (partitieruis).

Actieve of passieve tooncorrectie?

Door de zeer hoge benodigde versterking bij een actieve egalisatie is men verplicht om minstens één trap te hebben met een zeer hoge versterking, die enkel bereikt kan worden met een pentode (maar die niet gebruikt wordt wegeins de ruis) of een cascodeschakeling.

Vintage RCA-schakeling

De impedantie van deze schakeling is hoog en de uitgang is 220kΩ of hoger, wat overeenkomt met de ingangsimpedantie van een versterker uit die tijd.

De 7025-buis is vergelijkbaar met een 12AX7 of ECC83.

Deze schakeling is het absolute minimum: twee versterkingstrappen met het RIAA filter ertussen. De gloeispanning wordt uiteraard niet gelijkgericht, dat is enkel nodig voor mietjesbuizen. In die tijd maakten ze zich niet druk om extra's.

Moderne schakeling

Dit circuit is uniek omdat de RIAA-equalizatie in twee stappen wordt uitgevoerd, wat overmatige signaalverzwakking in het filter voorkomt. De uitgangstrap is een kathodevolger om een lage uitgangsimpedantie te bereiken.

In een modern circuit worden de gloeispanningen gelijkgericht (dit is eigenlijk alleen nodig voor de eerste trap). De hoogspanning wordt verder gestabiliseerd door zenerdiodes.

Voor optimale prestaties dient dit circuit in een behuizing apart van de versterker te worden geplaatst. De versterker levert wisselspanningen van meer dan 100V (anodespanning van de eindtrap); vergelijk dit met de enkele millivolts aan de ingang van de voorversterker. De beste manier om oscillatie te voorkomen is de voorversterker in een aparte behuizing te plaatsen.

Moderne schakeling van tubecad.com

Het filter is gecombineerd, maar ook hier kan het in twee delen worden opgesplitst. Dit circuit vereist een hoge, goed gefilterde voedingsspanning.

Op deze pagina kan je verschillende schakelingen met op-amps tegenkomen: voorversterker met RIAA correctie.