Buizenversterkers
De eindtrap
PL504

Met een PL504 kan men een versterker met hoog vermogen bouwen. Het opmerkelijke aan de PL504 is dat die evengoed werkt op een relatief lage spanning als op een hoge spanning (met aangepaste instelling)
-

-

Vermogenspenthodes gebruiken die oorspronkelijk bedoeld waren als lijneindtrap in televisies is niet zo vreemd. Dergelijke buizen moeten eigenschappen hebben die ze ook zeer geschikt maken voor audiotoepassingen (hoge uitstuurbaarheid: hoge stroom bij een lage anodespanning).

Mullard, de engelse filiaal van Philips heeft een schema gemaakt van een versterker uitgerust met twee PL81 (de voorloper van de PL500).

Rechts de gegevens van de PL81, waarbij vermeld wordt dan een PL81-paar gebruikt kan worden als eindtrap in een versterker (vermogen van 20W voor een voedingsspanning van 200V, dit is evenveel als een eindtrap uitgerust met een paar EL34 op 300V).

Beam tetrodes

Een beam tetrode is zo gebouwd dat die een hoge stroomdensiteit bereikt. Deze buizen kunnen op een lagere spanning werken en leveren toch een hoge stroom. Laten we eens beginnen met een buis die ik zeer graag gebruik, de PL504. Ik heb die gebruikt als radio-zender, maar die kan ook als hifi versterkertrap gebruikt worden.

De PL500 (en de volgende buizen uit de reeks) hebben een speciale anodeconstructie om de secondaire emissie te beperken. Deze buizen hebben nagenoeg geen tetrode-knik en de vervorming is minimaal, zelfs als de anodespanning zeer laag wordt. Het schermrooster wordt in het verlengde van het stuurrooster geplaatst zodat het schermrooster minder electronen opvangt (het schermrooster staat als het ware in de schaduwzone van het stuurrooster).

PL504

De PL504 werd oorspronkelijk ontworpen als lijneindtrap. Deze buis kan een zeer hoge stroom leveren, zelfs met een relatief lage anodespanning (dit is ook nodig om de afbuiging correct te laten verlopen). Als je nog meer vermogen nodig hebt kan je een PL519 gebruiken. Deze buis werd gebruikt als lijneindtrap van kleurentelevisies waarbij een driemaal hoger vermogen nodig was.

Indien je de curve van de buis vergelijkt met die van bijvoorbeeld een EL84 of EL34, dan merk je dat het verloop bijzonder lineair is. Deze buizen hebben eigenlijk geen ultra-linear schakeling meer nodig. Als je geen speciale transformator met twee extra aftappunten hebt, dan moet je PL504's gebruiken. Je kan bijvoorbeeld een outpttransformator gebruiken die geschikt is voor een paar KT88.

Deze buizen hebben een zodanige vermogensreserve dat ze probleemloos ingezet kunnen worden als audio-versterker. Deze buizen vrÓgen om aangestuurd te worden in classe AB, en meer specifiek in classe AB2, vooral als de voedingspanning wat lager is.

De amplitude van het stuursignaal moet hoog zijn en de stuurtrap moet laagohmig zijn wegens de eigen capaciteit van het stuurrooster. Daarbij komt nog dat het rooster positief kan worden bij maximale uitsturing.

Je stuurt de eindbuis dus best niet direct via de omkeertrap (die een te hoge inwendige weerstand heeft), maar je plaatst een tussentrap met een ECC82. De ECC82 heeft een hoge steilheid en is ideaal op deze plaats.

EL509

Je kan soms EL509 buizen aantreffen, maar deze buizen werden nooit gemaakt ten tijde van de kleurentelevisies met lampen omdat de gloeispanning enkel geleverd werd door een serieketen. Een transformator zou teveel storingen in beeld veroorzaken door zijn magnetisch veld!

Deze buizen werden later gefabriceerd om buizen op de markt te brengen met eigenschappen die vergelijkbaar zijn met die van de PL509, maar die met een meer normale gloeispanning van 6.3V werken. Deze buizen missen ook de typische anodekap (die niet nodig is voor de lagere spanningen).

Opgelet, deze buizen hebben een octalvoet (zoals de EL34), maar om het allemaal nog wat moeilijker te maken, je kan ook EL509 buizen vinden met magnovalvoet en anodekap.

Zoals de PL504/PL509/PL519 heeft de buis een relatief lage inwendige weerstand en kan je die gebruiken in OTL schakelingen (Output Transformatorless). Opgelet, de fabricagekwaliteit van de buizen is niet verzekerd en de caracteristieken kunnen verlopen van fabrikant tot fabrikant. Het is dus aangeraden direct een setje van 4 gepaarde buizen te kopen.

En we hebben ook nog de PL508, een buis die als rastereindtrap in dezelfde kleurentelevisies gebruikt werd. Deze buizen zijn gemaakt om een lagere vermogen te leveren (anodedissipatie van 12W), maar zijn anders vergelijkbaar met de PL504 die eveneens op een lagere spanning kunnen werken (160V). Deze buizen zal je normaal minder aantreffen in buizenversterkers.

Hifi versterker
Modern schema van een hifiversterker met PL504 PL509 of PL519 buizen.

Versterker op lagere spanning
De bovenste schakeling kan aangepast worden om met een lagere spanning te werken.

Versterker met 100V transfo
Een versterker die met een 100V-lijn transfo werkt.

Nog een paar schemas
Nog een paar schema's gevonden op het internet

Links to relevant pages - Liens vers d'autres pages au contenu similaire - Links naar gelijkaardige pagina's