Radio
Ontstaan van de radio 3: interbellum
Historiek

De radio

In het interbellum werd er overgestapt van rechtuitontvangers naar superheterodyne ontvangers, waarbij de frekwentie van het antennesignaal verlaagd wordt en omgezet wordt in een vaste frekwentie die gemakkelijker versterkt kan worden. Op deze pagina bespreken we twee schakelingen die voor de tweede wereldoorlog gebruikt werden.
-

-

In alle schakelingen worden volgende kleuren gebruikt:
  • groen: HF (hoogfrekwent antennesignaal)
  • blauw: middenfrekwent signaal
  • rood: oscillator gedeelte
  • geel: automatische gain regeling
  • paars: audio gedeelte

All American Five


Een radio van 1935 (Philips 520A)

De automatische volumeregeling wordt hier besproken.

Bij een super wordt het antennesignaal omgezet naar een lagere middenfrekwentie die gemakkelijker versterkt kan worden. De superontvanger was een amerikaanse uitvinding, maar de verbetering werd slechts langzaam ingevoerd. Er was immers één buis meer nodig.

De superheterodyne gebruikt een locale oscillator en een mengtrap om de radiofrekwentie te veranderen naar een vaste frekwentie die geldig is voor alle zenders. De kringen moeten niet meer afgesteld worden (behalve twee: de ingangsfilter en de oscillator). Er is meer informatie over de superheterodyne op de pagina van de modulatietechnieken.

Buizen versterken beter op een lagere middenfrekwentie. De gekozen middenfrekwentie is ongeveer 110kHz (veel lager dan de middenfrekwentie die later gebruikt zal worden). Door een vaste middenfrekwentie te gebruiken is de afregeling van het toestel veel eenvoudiger: men moet de verschillende trappen maar afregelen op één frekwentie.

All american five
Bij deze toestellen moet het zo goedkoop mogelijk zijn: geen nettransfo en het minimum aantal buizen. In Amerika werd er enkel uitgezonden op de middengolf, de lange golf werd niet gebruikt.

De eerste buis is een zelfoscillerende mengbuis en het antennesignaal wordt aan het derde rooster toegevoegd. Latere ontwerpen zullen efficienter zijn.

De volgende buis is een middenfrekwent buis, gevolgd door een detectiebuis met triode (audio voorversterking). De automatische volumeregeling is aktief op de twee radiofrekwente buizen.

De eindbuis is een tetrode (hoewel die aangegeven werd als pentode), enkel een beam tetrode kan een voldoende stroom leveren met een voedingsspanning van een honderdtal volts. De buis levert een vermogen van 2W met een vervorming van 10%.

Er bestaan heel veel varianten op dit ontwerp, dat was de tijd dat radiotoestellen nog lokaal gemaakt werden.

Philips 520A
Deze radio gebruikte als eerste trap een AK1, een octode (een buis met 8 aktieve electrodes) als zelfoscillerende mengtrap. De octode wordt op de pagina van de mengbuizen verder besproken.

De volgende buis van onze ontvanger is een AF2, en pentode voor algemeen gebruik. Er valt hier niets speciaals op te merken. De detectie gebeurt met een AB1. De diode levert ook het AVR-signaal (automatische volumeregeling) die inwerkt op de twee eerste buizen.

Voor de audioversterking gebruikt de radio twee pentodes, een voortrap E446 en een eindpentode E443. In de radio werd deze pentode vervangen door een PP4101 van Tungsram.

De vermogenspentode heeft een directe verhitting (geen aparte cathode), dit is goed te zien op de laatste foto waarbij de cathode oplicht. Dit was in die tijd de enige mogelijkheid om een voldoende emissie te bekomen. Omdat de gloeidraad die als cathode fungeert gevoed wordt met een wisselspanning is er altijd een lichte brom hoorbaar in de luidspreker (onafhankelijk van de volume).

De vorm van de buizen is nog duidelijk vooroorlogs. Er is nog geen standardisatie van de benaming van de buizen, alhoewel men de eerste sporen van standardisatie kan aantreffen: A geeft de gloeispanning aan (4V), K, F, B de funktie van de buis. Na de tweede wereldoorlog zal men een extra cijfer bijvoegen die de aansluiting aangeeft: EL41, EL84

Na de tweede wereldoorlog verdwijnen de laatste rechtuitontvangers van de markt. Er zijn dan teveel zenders aanwezig en de selectiviteit van een rechtuitontvanger is niet voldoende. Het is niet mogelijk het aantal afgestemde kringen te verhogen, daarbij komt nog dat de bandbreedte afhangt van de frekwentie.

De octode in al zijn gedaantes wordt vervangen door een triode-heptode (een buis met 7 actieve electrodes) zoals de ECH35 en een paar jaren later de ECH81. De triode is de oscillator en de heptode is de mengtrap. De verschillende soorten mengtrappen worden hier besproken.

Op een volgende pagina zien we radio-ontvangers met buizen van na de tweede wereldoorlog.

Links to relevant pages - Liens vers d'autres pages au contenu similaire - Links naar gelijkaardige pagina's

-